نمونه گیری آماری بسیاری از نتیجه گیریهای حسابرسی
نویسنده:
آرمان پرداز خبره
تاریخ ویرایش:
مارس 3, 2018
بدون دیدگاه
نمونه گیری آماریبسیاری از نتیجه گیریهای حسابرسی
بسیاری از نتیجهگیریهای حسابرسی براساس شواهد حاصل از نمونهگیری است. گرچه نمونهگیری آماری در یک فصل جداگانه بحث میشود، اما بد نیست در اینجا نیز مختصری درباره مزایای نمونهگیری آماری توضیح دهیم.
چنانچه نمونه براساس طرحهای نمونهگیری آماری گزیش و تجزیه و تحلیل شود، خطر نمونهگیری را میتوان کنترل و براساس قوانین احتمالات، مقدار آن را تعیین کرد. خطر نمونهگیری عبارت از احتمال این است که اقلام گزیده شده، معرف جامعه مورد نمونهگیری نباشد.
خطر غیر نمونهگیری، صرفنظر از آماری بودن یا نبودن نمونهگیری، همواره وجود خواهد داشت. خطر غیر نمونهگیری از اشتباه در اجرای حسابرسی، شامل انتخاب یک روش نامناسب حسابرسی، اجرای نادرست یک روش حسابرسی و یا نتیجهگیری نادرست، ناشی میشود.
برای کنترل این خطر در نمونهگیری آماری باید برنامهریزیها، نظارت و اجرای روشهای آماری با دقت زیادی انجام شود. در بیشتر موارد، این که در نمونهگیری آماری میتوان سطوح خطر را بطور مستقل تعیین کرد، ارزش نمونهگیری آماری را نسبت به نمونهگیری غیرآماری بالا میبرد.
تاییدخواهی. تاییدخواهی یعنی تاییدیه کتبی که درخواست آن را حسابرس تهیه میکند شخص ثالثی آن را تکمیل مینماید و سپس مستقیماً به حسابرس باز میگرداند. تاییدخواهی در مورد مانده حسابهای دریافتنی بسیار متداول و منظور این است که مشتری مانده بدهی خود را که به وی اعلام میشود تایید کند. به همین ترتیب تایید برای مانده حسابها اعتبارات، وامها و وثیقهها و مواردی مشابه از بانکها درخواست میشود. در بیشتر موارد از وکلا درخواست میشود تا معقول بودن میزان بدهیهای احتمالی را تایید کند. این گونه تاییدیههای کتبی به دلیل ماهیت برون سازمانی آنها و صلاحیت اشخاصی که تاییدیهها را تکمیل میکنند جز شواهد معتبر حسابرسی محسوب میشود.
روشهای تحلیلی. هر گاه حسابرس داخلی روابط بین مجموعههایی از اطلاعات را با هم مقایسه میکند، گویند روشهای تحلیلی را انجام میدهد. حسابرس داخلی با این شیوه، انتظارات خود را از این که اطلاعات چه روابطی باید با یکدیگر داشته باشند، تدوین میکند و سپس با مقایسه روابط واقعی و با روابط مورد انتظار، تغییرات و نوسانات غیرعادی یا بدون توجیه را مشخص و جدا مینماید. استاندارد حسابرسی داخلی شماره 8 با عنوان روشهای تحلیلی حسابرسی رهنمودهای مفیدی را ارائه میکند.
مقایسههای دوره به دوره. متداولترین روش تحلیلی تحلیل نوسانها نام دارد. مقایسه اطلاعات امسال با سال گذشته این سه ماهه با ساه ماهه گذشته یا این سه ماهه با سه ماهه مشابه سال گذشته مثالهایی از مقایسههای دوره به دوره است. فرض بر این است که این دورهها باید مشابه باشند به عبارت دیگر هر گونه تغییر عمده در طول این دورهها مستلزم پی جویی بیشتر است. مقایسههای دوره به دوره چون تنها دو برهه از زمان را مقایسه میکند و به آثار تغییرات رخ داده در عملیات یا محیط واحد مورد رسیدگی نمیپردازد دارای محدودیتهای آشکاری است. این تغییرات ممکن است به آسانی بتواند نوسانهای مشاهده شده در هزینههای تولیدی رشد و توسعه و یا هر کمیت مورد تحلیل را توجیه کند. تجزیه و تحلیل روند پنج ساله هزینههای ایاب و ذهاب یک دایره نمونه دیگری از مقایسه دوره به دوره است.
مقایسه بودجه با اطلاعات واقعی. بودجهها اغلب ملاک و معیار مناسبی را برای اندازهگیری و ارزیابی خطرهای مرتبط با بسیاری از فعالیتها فراهم میکند بدیهی است در این مقایسهها پیش فرض آن است که بودجه به درستی و با دقت و برای یک هدف معقول تهیه شده است. چنانچه بودجهای بطور نادرست تهیه شده باشد بطور مرتب مورد دستکاری قرار گیرد یا به هر حال معقول نباشد مفید بودن آن به عنوان یک معیار از بین میرود.
چنانچه بودجهها به گونهای مناسب تنظیم شوند از مقایسه آنها با اطلاعات واقعی میتوان تغییرات غیر منتظره را تشخیص داد. واحد مورد رسیدگی اغلب انحرافها را تجزیه و تحلیل و موارد استثنایی مرتبط با بودجه یا استانداردهای تعیین شده را پیگیری میکند. این گونه تجزیه و تحلیلها میتواند برای حسابرسان داخلی نقطه شروع مناسبی برای پرس و جو باشد تا بتوانند دامنه رسیدگیهای خود را تا آنجا که لازم است گسترش دهند. تجزیه و تحلیل انحرافها در حسابداری بهای تمام شده نمونه بارزی از مقایسه بودجه با اطلاعات واقعی است.
روابط بین حسابها. سیستم حسابداری دو طرفه حسابهای مختلفی را ایجاد میکند که به طور خودکار با یکدیگر ارتباط دارد. برای مثال حساب هزینه بیمه باید با حساب پیش پرداخت بیمه قابل تطبیق باشد همان گونه که حساب هزینه بهره باید به حسابهای اسناد پرداختنی قابل ردیابی باشد. علاوه بر این انتظار میرود که تعدادی از حسابها با یکدیگر روابطی داشته باشند. فرض کنید قرار است هزینهای بازاریابی و تبلیغاتی درصد مشخصی از فروش باشد و قرار نیست هزینه مطالبات مشکوک الوصول از درصد مشخصی از فروشهای نسیه تجاوز کند. با آزمون روابط بین حسابها میتوان هر گونه اشتباه در طبقه بندی رویدادها و معاملات یا نحوه عملهای نادرست حسابداری را شناسایی کرد.
مقایسه با اطلاعات یا متوسطهای صنعت. اطلاعات یا متوسطهای صنعت معیارها و ملاکهایی برون سازمانی را برای سنجش منطقی بودن نسبتها و روندهای قسمت واحد مورد رسیدگی فراهم میکند. برای مثال اگر نرخ بازده مالی تولید در هر تن مواد اولیه خیلی پایینتر از متوسط صنعت باشد نشان میدهد که کارایی فرایند تولید بسیار پایین است.
از آنجا که اطلاعات (یا متوسطهای) صنعت ماهیت برون سا زمانی دارد، معیار قابل اعتمادتری را نسبت به مقایسه صِرف با بودجهها یا دیگر استانداردهای تهیه شده توسط قسمت مورد رسیدگی، فراهم میکند. اما، اطلاعات صنعت معمولاً در قالب متوسط بیان میشود و دامنه عملکردهای واقعی، حتی در یک سازمان موفق، ممکن است بسیار گسترده باشد. بنابراین، مقایسههای با اطلاعات (یا متوسطهای) صنعت، قاطع نیست و مستلزم تجزیه و تحلیل و تفسیر دقیق است
آرمان پرداز خبره
شرکت آرمان پرداز خبره بیش از 30 سال سابقه فعالیت در زمینه حسابداری و حسابرسی و خدمات مشاوره مالی و مالیاتی