:”با آن که طبق قانون :اوراق مشارکت در بورس اوراق بهادار تهران معادله است ولی هنوز این کار بطور رسمی آغاز نشده و در نتیجه بازار ثانویه ای برای اوراق مشارکت وجود ندارد.با این حال اوراق مشارکت در شعب منتخب بانکهای عامل معادله و در مواردی نیز مستقیما بین خریدار و فروشنده داد و ستد میشود. قیمت اوراق در این گونه معاملات با توافق خریدار فروشنده تعیین میشود.
ولی با توجه به این که اکثر اوراق توسط بانک عامل در هر زمان بازخرید و در مواردی سود آن نیز بطور روز شمار پرداخت میشود. معمولا قیمت نمیتواند از قیمت اسمی کمتر باشد. بالاتر رفتن قیمت معامله اسمی از دو عامل ناشی میشود . عامل اول که قابل محاسبه و مسلط است سود علی الحسابی میباشد که در زمان معامله به اوراق تعلق گرفته و عامل دوم بالاتر بودن نرخ سود علی الحساب ورقه نسبت به سود علی الحسابی است که به اوراق بعدی تعلق میگیرد و همچنین مزایایی که برای آن اوراق توسط ناشر پیش بینی شده است.
از آنجا که تاکنون اوراق مشارکت بهادار تهران معامله نشده و بازار ثانویه رسمی دیگری نیز برای وجود ندارد تعیین ارزش بازار یک ورقه در طول زمان امکان نمیباشد.از این رو طبق 42-2متن پیشنهادی مادام که بازار رسمی برای اوراق مشارکت تشکیل نشده است ، چنانچه اوراق مشارکت به قیمتی بیشتر از قیمت اسمی آن خریداری شود باید ارزش اسمی آن به حساب سرمایه گذاری منظور و مابه التفاوت به عنوان سود علی الحسابی دریافتنی شناسایی و در مقطع اولین پرداخت سود علی الحساب بسته شود.
مثال :» شرکت لام در اول تیر ماه 1377از طریق شعبه منتخب بانک عامل تعداد ده ورقه دومیلیون ریالی اوراق مشارکت شرکت الفبا را به مبلغ 20700000 ریال خریداری کرد. نحوه ثبت این معامله به شرح زیر است.
اوراق مشارکت بدهکار 20000000
سودعلی الحساب دریافتنی بدهکار 700000
حساب جاری بانک بستانکار20700000
در صورت تشکیل بازار ثانویه طبق بند 42-3متن پیشنهادی اوراقی که به قیمتی بیشتر یا کمتر از قیمت اسمی خریداری میشود باید به قیمت تمام شده در حسابها ثبت شود.سود هر دوره این سرمایه گذاری از حاصل جمع ارزش ثبت شده به علاوه سود علی الحساب تحقق یافته منهای ارزش بازار اوراق در پایان دوره بدست می آید و به حساب درآمد دوره مربوط منظور میشود.
مثال : فرض میشود که اوراق مشارکت شرکت الفبا در بورس اوراق بهادار تهران معامله و شرکت همان تعداد ورقه را به همان مبلغ در بورس خریداری کرده باشد. در این صورت نحوه ثبت آن در حسابها به شرح زیر میبود:»
اوراق مشارکت بدهکار 20700000
حساب جاری بانک بستانکار 20700000
البته دراین مرحله نیز میتوان سود تعلق گرفته به اوراق را محاسبه و به عنوان سود علی الحساب دریافتنی از بهای اوراق مشارکت خریداری کسر کرد.
آرمان پرداز خبره
شرکت آرمان پرداز خبره بیش از 30 سال سابقه فعالیت در زمینه حسابداری و حسابرسی و خدمات مشاوره مالی و مالیاتی