برای اینکه مفهوم و معنای گزارشهای حسابرسی،برنامه حسابرسی، فرمها و یادداشتهای رسیدگی به حسابها به خوبی درک شود، آشنایی با اصطلاحات که در مراحل مختلف کار حسابرسان به کار می¬رود لازم به نظر می¬رسد.
1- جمع عمودی و افقی
عبارتست از کنترل صحت جمع اعدادی که زیر یکدیگر و یا به طور افقی کنار یکدیگر نوشته شده است. با جمع عمودی و افقی حسابها و صورتحسابها و ضمائم آنها (لیست حقوق و فاکتورها) حسابرس نسبت به صحت محاسبات عددی مدارک و اسناد حسابداری اطمینان حاصل می¬کند.
۲- سندرسی
سندرسی عبارت است از رسیدگی به صحت اقلام مندرج در دفاتر حساب و صورتحساب و سایر مدارک حسابداری از طریق تطبیق اقلام مذکور با مستندات آنها.
سند: به موجب قانون مدنی، سند عبارتست از هر نوشته که در مقابل دعوی یا دفاع قابل استناد باشد. (ماده 1284ق.م) در حسابداری و حسابرسی سند عبارتست از هر گونه مدرک کتبی که معرف چگونگی وقوع معامله باشد و یا عبارتست از هر گونه نوشته¬ای که مستند ثبت یک فعالیت مالی و دادوستد در دفاتر حساب قرار گیرد.
نکاتی که در سندرسی باید مورد توجه قرار گیرد:
1- باید اطمینان حاصل کرد که در نتیجه معامله، عوضی عاید مؤسسه شده است.
2- معاملات موضوع سند باید مجاز و با تصویب و اجازه اشخاص مسئول باشد.
3- سند باید به عنوان مؤسسه مورد رسیدگی صادر شده باشد.
4- دارای مهر و امضاءرسمی مؤسسه صادرکننده باشد.
5- در حدود معاملات عادی مؤسسه باشد.
6- تاریخ آن مربوط به سال مورد رسیدگی باشد.
7- مبلغ مندرج در آن با دفاتر تطبیق نماید.
8- دو بار برای دو قلم یا دو معامله ارائه نشود.
بنابراین حسابرس باید پس از رسیدگی به هر سند آن را مهر و یا امضاء نماید یا نتوان آن را مجدداً برای پرداخت یا محاسبه دیگری ارائه داد.
3- تجزیه¬کردن حساب
تجزیه¬کردن حساب یعنی بررسی، تشخیص و طبقه¬بندی کلیه اقلام بدهکار و بستانکار مندرج در یک حساب دفتر کل، به منظور پی بردن به ماهیت عوامل تشکیل¬دهنده آن حساب.
4- تأیید
اخذ تأییدیه به وسیله حسابرسی عبارتست از مکاتبه با بدهکاران،بستانکاران یا اشخاص و مؤسسات دیگری مانند بانکها، به منظور اطمینان از صحت اقلام مندرج در دفاتر و صورتحسابهای مؤسسه مورد رسیدگی.
5- تطبیق
تطبیق یا کشف مغایرات در حسابرسی به معنای مقایسه دو سری مدارک مربوط به امر واحد که به طور جداگانه تهیه و تنظیم شده است،به کار می¬رود. مثل تطبیق اعداد مندرج در حساب بانک در دفتر کل یا صورتحساب صادره از طرف بانک.
6- ردیابی
منظور از ردیابی عبارتست از مطالعه سوابق مربوط به یک فعالیت مالی از آغاز تا پایان مثلاً برای رسیدگی به خرید دارایی می¬توان ابتدا فرم تقاضای خرید، سپس برگ سفارش خرید، فاکتور خرید، مدارک مربوط به حمل و بیمه،رسید انبار و چکی که در مقابل این خرید صادر شده است مورد بررسی قرار داد.
7- نمونه¬گیری
حسابرسان به دلیل افزایش حجم اسناد و مدارک و پیچیدگی آنها و عدم لزوم رسیدگی به تمام اسناد و مدارک مؤسسه مورد رسیدگی،غالباًاز روش آزمون انتخابی استفاده می¬نمایند.
نمونه¬گیری عبارتست از انتخاب تعداد معدودی نمونه از بین گروه اقلام مشابه (این گروه در اصطلاح جامعه آماری است) برای رسیدگی به کل گروه یا جامعه، چنانچه نمونه¬گیری به درستی انجام گیرد خصوصیات نمونه،معرف جامعه خواهد بود و می¬توان نتایج حاصله از رسیدگی به نمونه را نسبت به کلیه موارد مشابه آن تعمیم داد.
آرمان پرداز خبره
شرکت آرمان پرداز خبره بیش از 30 سال سابقه فعالیت در زمینه حسابداری و حسابرسی و خدمات مشاوره مالی و مالیاتی